Tips & Advies: Algemene Beginselen Behoorlijk Bestuur (abbb)

Algemene Beginselen van Behoorlijk Bestuur zijn rechtsnormen voor het bestuur, beroepsgronden voor belanghebbenden, toetsingsgrond voor rechters. Aanvankelijk waren de ABBB ontwikkeld bij het beoordelen van beschikkingen. Nu worden ook bestuurshandelingen, pseudowetgeving en algemeen verbindende voorschriften getoetst aan de ABBB.

Belangrijke gronden dus bij bezwaar en beroep tegen gemeente, provincie of andere overheidsorganen.

Formele beginselen

• zorgvuldige voorbereiding (goed onderzoek, belangenafweging)
• fair play (onpartijdigheid en voldoende inspraak)
• verbod van detournement de procedure (niet makkelijke weg waar zware moet)
• motivering (verplicht en draagkrachtig/deugdelijk)
• formele rechtszekerheid (duidelijkheid)

Materiele beginselen

• materiele rechtszekerheid (verbod van terugwerkende kracht)
• vertrouwensbeginsel (verwachtingen waarmaken)
• gelijkheidsbeginsel (gelijke gevallen gelijk behandelen)
• verbod van detournement de pouvoir (machtsafwending wet voor beoogde doel)
• materiele zorgvuldigheid (op gevolgen belangenafweging letten)
• evenredigheidsbeginsel (sanctie in verhouding met overtreding)
• verbod van willekeur (marginale beleidstoetsing; niet kennelijk onredelijk; bij afweging alle belangen)

Het onderscheid tussen formele en materiele beginselen wordt gemaakt voor het geval van schending. Is een besluit vernietigd wegens strijd met een materieel beginsel, dan zal een nieuw besluit moeten worden genomen dat ook inhoudelijk anders is dan het oude, vernietigde besluit. Is echter vernietigd wegens strijd met een formeel beginsel, dan moet in elk geval de formele fout hersteld worden; is dat gebeurd, dan pas kan blijken of het aanvankelijke gebrek ook heeft doorgewerkt in de inhoud van het besluit of dat de inhoud intact kan blijven. Bij vernietiging wegens strijd met een formeel beginsel is het derhalve tenminste theoretisch heel goed mogelijk dat het besluit per slot van rekening toch gelijk kan blijven.